ฮาร์โมนิคส์ เป็นปัญหาที่ส่งผลกระทบต่อระบบไฟฟ้าในโรงงานอุตสาหกรรมเพิ่มมากขึ้น ดังนั้นในฉบับนี้จะขอนำเสนอเรื่องฮาร์โมนิคส์ในระบบไฟฟ้าและแนวทางการแก้ไขปัญหา 

ฮาร์โมนิคส์ คือคลื่นแรงดันไฟฟ้าที่ผิดเพี้ยน (Harmonics Distortion) ฮาร์โมนิคส์เกือบทั้งหมดในระบบไฟฟ้าจะเกิดจากผู้ใช้ไฟฟ้าที่มีการใช้อุปกรณ์ไฟฟ้าที่สร้างฮาร์โมนิคส์ที่ไปรบกวนในระบบไฟฟ้า ตัวอย่าง อุปกรณ์ที่สร้างฮาร์โมนิคส์ได้แก่ เครื่องคอมพิวเตอร์และอุปกรณ์อิเลคทรอนิคส์ในสำนักงาน อุปกรณ์จ่ายไฟฟ้าสำรอง (UPS) บัลลาสต์อิเลคทรอนิคส์ อุปกรณ์ปรับความเร็วของมอเตอร์ (AC&DC Drive) เครื่องเชื่อมไฟฟ้า เตาหลอมไฟฟ้า เครื่องแปลงไฟฟ้าจากกระแสสลับเป็นกระแสตรง (Inverter)

ตัวอย่างอุปกรณ์ที่ทำให้เกิดฮาร์โมนิคส์

อุปกรณ์ไฟฟ้าดังกล่าวมีแหล่งกำเนิดไฟฟ้าเป็นแบบ Switching Power Supply โดยแปลงไฟฟ้าจากไฟฟ้ากระแสสลับเป็นกระแสตรง โดยใช้อุปกรณ์ประเภท Power Electronics ในการตัดต่อวงจรอย่างรวดเร็ว และหลายครั้ง ในรูปคลื่นแรงดันไฟฟ้ากระแสสบับ โดยอุปกรณ์ไฟฟ้าดังกล่าวจะมีรูปคลื่นกระแสไม่เป็นเชิงเส้นกับรูปคลื่นแรงดันไฟฟ้ามูลฐาน จึงทำให้เกิดรูปคลื่นแรงดันไฟฟ้าที่จุดเชื่อมต่อมีความผิดเพี้ยนไม่เป็นรูป Sine Wave

สัญญาณที่เป็นตัวบอกว่าจำเป็นต้องศึกษาปัญหาฮาร์โมนิคส์ ได้แก่
1.   เมื่อมีอุปกรณืไฟฟ้าเป็นแหล่งกำเนิดฮาร์โมนิคส์ มากในระบบไฟฟ้าของโรงงาน
2.   มีความผิดปกติในระบบไฟฟ้าเช่น
       - คาปาซิเตอร์ร้อนและเสื่อมสภาพเร็วกว่าปกติ
       - เบรกเกอร์ทริปโดยไม่ทราบสาเหตุ
       - อุปกรณ์อิเลคทรอนิคส์ชำรุดเสียหายบ่อย
       - อุปกรณ์ไฟฟ้าต่างๆ ร้อนผิดปกติ เช่น สายไฟ หม้อแปลง มอเตอร์ เบรกเกอร์ ฟิวส์ ฯลฯ
       - มีการรบกวนการทำงานของคอมพิวเตอร์

สัญญาณดังกล่าวเพียงแต่บอกว่าเรากำลังเผชิญกับปัญหาฮาร์โมนิคสื ดังนั้นเราควรที่จะมีการตรวจวัดฮาร์โมนิคส์โดยผู้เชี่ยวชาญเพื่อวิเคราะห์หาสาเหตุและเสนอแนวทาง